Universidad del País Vasco (EHU), Universidad de Deusto, Mondragon Unibertsitatea eta Universidad Euneiz unibertsitateetako Hezkuntza eta Kirol Fakultateek, Colegio Oficial de Licenciados/as en Educación Física y en Ciencias de la Actividad Física y del Deporte del País Vasco (COLCAFYD País Vasco) erakundearekin batera, adierazpen bateratua aurkeztu dute. Bertan, 13 urtetik beherako haurren artean kirol-espezializazio goiztiarrak dituen arriskuen aurrean, diziplina anitzeko jardunean (multikirola) oinarritutako hasierako eredu baten aldeko konpromiso irmoa adierazi dute.

Ekimen hau COLCAFYD Euskadik bultzatu du, eta euskal eremu akademiko eta profesionalean aurrekaririk gabeko jarrera bateratua da, haur eta gazteen kirol-garapenari buruzko nazioarteko ebidentzia zientifiko berrienarekin bat datorrena.

Oinarri zientifikoa

Adierazpena azken urteotan nazioartean garatu den ebidentzia zientifiko sendo eta zabalean oinarritzen da. Ikerketa horiek sakon aztertu dituzte espezializazio goiztiarraren eta multikirolaren ondorioak, errendimenduari, osasunari, kirol-ohiturei eta haurren garapen integralari dagokienez.

Ondorio horiek “Iniciación deportiva: pautas para el rendimiento, la salud, los hábitos deportivos y el desarrollo integral” (Usabiaga et al., 2022) txosten teknikoan jaso dira, Eskola Kirolaren Euskal Batzordeak sustatua eta Eusko Jaurlaritzak argitaratua.

Espezializazio goiztiarraren arriskuak

Aztertutako ikerketa-multzoaren arabera, 13 urtetik beherako haurren artean kirol bakarrean espezializatzeak:

• Ez du errendimendu gorena bermatzen, eta ez da beharrezkoa hura lortzeko.
• Ez du justifikatzen elite-helburuetan oinarritutako ereduen ezarpena, kontuan hartuta populazioaren %1–2k baino ez duela maila gorenera iritsiko.
• Gaitasun motriz anitzen garapena mugatzen du, eta 10–12 urtetik aurrera garapen fisikoa pobretu dezake.
• Lesioen probabilitatea eta larritasuna handitzen ditu.
• Etorkizunean jarduera fisikoa uzteko arriskua areagotzen du.
• Oinarrizko gaitasun motrizen gabeziekin lotzen da, ondorengo adinetan jarduera fisikoa modu autonomoan egitea zailduz.
• Presioaren eta berdinen arteko harreman murritzagoen ondorioz, arazo emozional eta sozialak sor ditzake.
• Kirolaren gozamena, sormena eta asebetetzea murrizten ditu.

Diziplina anitzeko jardunaren onurak

Aitzitik, adin goiztiarretan multikirola praktikatzeak onura nabarmenak ditu:

• Espezializazio berantiarragoak errendimendu hobea ekar dezake.
• Oinarri motriz aberatsago eta transferigarriagoa eskaintzen du, baita kirol espezifikoetarako ere.
• Lesio fisikoak eta arazo psikologikoak murrizten ditu, errepikapen intentsiboak eta itxaropen gehiegizkoak saihestuz.
• Haurtzaroko kontrol neuromuskularra hobetzen du eta etorkizuneko lesioak prebenitzen laguntzen du.
• Haurrek geroago beren gustuko kirola aukeratzeko aukera ematen du, jarduera fisikoarekiko atxikimendua sendotuz.
• Motibazio intrinsikoa eta autoerregulazioa indartzen ditu, helduaroan bizimodu aktiboa sustatuz.
• Bizitzarako gaitasunak ere lantzen dituzten programetan, garapen positiborako ingurune egokia sortzen du.
• Ezaugarri desberdinak dituzten haur eta gazteen arteko inklusioa eta bizikidetza sustatzen ditu.

Hezkuntza eta kirol eragileei egindako deia

Sinatzaileek —Fakultateek eta COLCAFYD Euskadik— dei bateratua egiten diete inplikatutako eragile guztiei: administrazio publikoei, ikastetxeei, kirol-klubei, enpresa pribatuei, entrenatzaileei, hezitzaileei, mugikortasuneko espezialistei eta familiei, 13 urte baino lehen kirol-espezializazioa saihesteko.

Halaber, familiei eta haurrei mezu argi eta koherenteak helarazteko beharra azpimarratzen dute, ebidentzia zientifikoan oinarrituak. Ez da espezializazio goiztiarra sustatu behar; aitzitik, multikirola irmoki bultzatu behar da, errendimenduan, osasunean eta garapen integralean dituen ondorio positibo frogatuengatik.

Garapen osasungarri eta inklusiboarekiko konpromisoa

Erakunde sinatzaileek berretsi dute haurren ongizatea, motibazioa, inklusioa eta garapen globala lehenesten dituen kirol-hasierako eredua sustatzeko konpromisoa. Eredu horrek, gainera, kirolerako sarbide unibertsala bermatzen du eta bizitza osoan jarduera fisikoari eustea indartzen du